Andre Dubus III
the garden of last days
khu vườn của những ngày cuối
Nhà văn Mỹ Andre Dubus III được nhiều người biết tới khi quyển tiểu thuyết thứ nh́ House of Sand and Frog/Căn Nhà của Cát và Sương Mù được vào chung kết giải văn chương National Book Award năm 1999 và được đưa lên màn bạc năm 2003. Ông sinh ngày 11 tháng 9 năm 1959 ở Oceanside, miền Nam California. V́ cha ông, Andre Dubus là một nhà văn nổi tiếng và dạy ở đại học Massachusetts và người anh em họ tên là James Lee Burke cũng là một nhà văn viết truyện trinh thám nổi tiếng nên ban đầu Andre Dubus III đă định quyết không theo đuổi nghề văn. Theo học đại học Bradford College ở Massachusetts nơi cha ông là giáo sư một thời gian sau đó chuyển sang học ngành xă hội học ở Đại Học Texas và ghi danh làm luận án tiến sĩ với đề tài sự thay đổi xă hội ở đại học Wisconsin-Madison nhưng rồi bỏ dở công tŕnh và xoay ra đi làm đủ thứ nghề như thợ mộc thợ nề, công nhân xây cất, thám tử tư, pha rượu, cố vấn khải đạo vân vân.., trước khi quyết định theo đuổi nghề văn. Kết hôn với Fontaine Dollas là một vũ sư và biên soạn vũ điệu ba lê nổi danh và hiện có ba người con. Andre Dubus III và gia đ́nh hiện nay sống ở Newbury thuộc tiểu bang Massachusetts và dạy ngành sáng tác ở University of Massachusetts Lowel.
Sau khi biến cố lịch sử 11 tháng 9 xảy ra đă có nhiều nhà văn lấy chủ đề này để viết tiểu thuyết. Phần lớn những nhà văn này thường xoáy vào đề tài chính là viết về cuộc đời, tính cách của những tên những kẻ khủng bố. Nổi tiếng như nhà văn John Updike của Mỹ cũng đă không bỏ qua cơ hội nhưng quyển tiểu thuyết Tên Khủng Bố của ông phải coi là một thất bại. Ở một góc nh́n khác Andre Dubus III viết quyển Khu Vườn của Những Ngày Cuối Cùng bằng một kinh nghiệm chúng ta rất thường trải qua: không ngờ được kẻ ḿnh gặp mặt, giao thiệp mới ngày hôm trước mà ngày hôm sau lại chính là kẻ hôm sau đă gây nên một biến cố khủng khiếp có ảnh hưởng tới sinh mệnh của rất nhiều người. Viết ở điểm đứng thời gian quá khứ gần này nhà văn bị đặt vào hoàn cảnh bất lợi là người đọc đă biết trước cái kết thúc câu chuyện nên rất khó hấp dẫn người xem truyện. Andre Dubus III đă chấp nhận bất lợi này khi viết quyển Khu Vườn của Những Ngày Cuối Cùng. Truyện xảy ra ở bang Florida xoay quanh ba nhân vật chính và t́nh tiết diễn ra như sau: April Marie Connors là một phụ nữ trẻ đẹp ở tuổi ba mươi, không chồng nhưng có một đứa con gái 3 tuổi tên Franny. April hành nghề vũ nữ khỏa thân tuy không thích thú công việc này nhưng đang cố gắng hành nghề một thời gian nữa để kiếm đủ tiền mua một căn nhà nhỏ sống với con. April hiện đang ở thuê trong căn nhà nhỏ gần biển của bà già góa tên Jean Hanson. Bà già chủ nhà này tuy là nguời tử tế nhưng lại bị bệnh tim khá nặng và bà cũng giúp đỡ April bằng cách trông coi con bé Franny khi cô phải đi làm ở Câu Lạc Bộ Puma dành riêng cho Nam giới với một cái tên giả là Spring. Vào một tối Thứ Năm tuần đầu tháng 9 bà già Jean bị đột quị phải vào bệnh viện cho nên April không có người trông con nên phải đem Franny theo đến chỗ làm việc và để con trong văn pḥng của bà cai gà Tina gần băi đậu xe và nhờ Lonnie lâu lâu canh chừng dùm. April phần nào cũng yên tâm v́ đă đem theo tất cả những cuốn video và những món đồ chơi Franny rất thích đến căn pḥng này.
Nhân vật thứ hai là AJ Carey công nhân cơ khí cho hăng xây cất, đang thất nghiệp và bị vợ tên Deena xin cảnh sát cấp giấy cấm anh lai văng gần cô ta, lại đang thiếu nợ tiền cấp dưỡng đứa con trai anh rất thương yêu tên là Cole, buồn đời nên đến Puma t́m quên trong men rượu. AJ Carey say mê một vũ công tên Marianne nhưng cô này chỉ mồi chài làm anh mê mệt vung tiền uống rượu rồi sau đó bỏ rơi anh nên AJ Carey trở thành điên cuồng. Cũng đúng vào cái đêm Thứ Năm April đem con đến chỗ làm Lonnĩe kẻ vốn ngưỡng mộ April v́ quá say và bất cần nên đă vi phạm qui luật vũ trường, có hành vi quá trớn nên bị Lonnie Pike một tay bảo vệ của vũ trường bẻ lọi tay và tống cổ khỏi cửa. Nhân vật chính của quyển truyện là Bassam al-Jizani, mới ngoài hai mươi, được kết nạp trong một tổ Hồi giáo quá khích chủ trương khủng bố, được huấn luyện sẵn sàng thi hành một nhiệm vụ vào ngày 11 tháng 9 ở Boston. Bassam thuộc vào một gia đ́nh có cả thảy 17 anh chị em, là một thanh niên thiếu tự tin bản thân nên ngả theo niềm tin của phe Hồi giáo quá khích kích động tuy người cha của Bassam là một tín đồ Hồi giáo ôn ḥa luốn khuyên anh rằng một người theo Hồi giáo chân thực là kẻ biết chiến đấu với bản thân như Allah vẫn răn bảo. Ngoài ra Bassam cũng c̣n khao khát đi t́m niềm khoái lạc trần gian trước khi hy sinh đời ḿnh cho lư tưởng tiếng gọi cao cả của Allah. Anh cũng chất chứa ḷng hận thù những kẻ ngoại đạo, những kẻ đa giáo phỉ báng. Ttrước khi thi hành nhiệm vụ Bassam được cấp một món tiền lớn nên anh ta đến Puma t́m khoái lạc ttrong những đêm cuối cùng của đời ḿnh. Quá nhiều tiền nên Bassam đêm thứ Năm đó thuê Spring phục vụ riêng ḿnh trong căn Pḥng Xâm Banh sang trọng ở Puma. V́ muốn kiếm được một món tiền lớn chỉ ttrong một đêm Spring không thể từ chối lời yêu cầu của Bassam. Say sưa và thiếu kiềm chế Bassam buộc Spring phải khai tên thật của cô cho anh biết, và vặn hỏi lư do v́ sao cô theo nghề vũ nữ khỏa thân sau đó lại lên lớp rao giảng rồi Spring về tôn giáo. V́ bị kẹt với Bassam nên Spring không thể chốc chốc xem xem Franny ra sao.
Bị Lonnie tống cổ khỏi vũ trường khỏa thân Puma, khi AJCarey đang thất thểu ở băi đậu xe th́ t́nh cờ nh́n thấy Franny chân không mang giày đang đứng co ro khóc thút thít trên khoảnh sân phía sau khu nhà bếp vũ trường. Lúc đầu anh định giúp đứa bé đi t́m mẹ nó nhưng sau khi biết mẹ đứa bé là một vũ công của Puma v́ anh c̣n đang mang ḷng thù hận cộng thêm sự nhớ thương thèm khát gần gũi đứa con trai bỗng nhiên anh cảm thấy đứa trẻ thơ dại này cần được bảo vệ nên AJ Carey đem Franny để trên ghế sau chiếc xe tải nhỏ của anh và lái đi. Ngay lúc đó AJ Carey không hề lường trước được hậu quả hành động của ḿnh. Aj Carey bỏ con bé ngồi ngoài xe lén vào tiệm thuốc mua thuốc uống tạm trị cánh tay bị xưng và mua cho con bé bịch nước ngọt Slush Puppie và bỏ vào bịch nước một viên Benadryl để Franny tạm thời ngủ quên. Ngay lúc đó anh cũng không hề nghĩ đến hậu quả hành động của ḿnh, đến khi nghĩ lại th́ mọi chuyện đă lỡ nên đánh liều để xem mọi sự sau đó sẽ hay. AJ lái xe mang theo Franny một cách vô định ṛng ră gần hai ngày, sợ hăi lẩn tránh, không biết phải về đâu. Cuối cùng vào đêm này thứ ba lúc sắp rạng sáng anh táp vào một khu nhà sang trọng, mở cửa nhà để xe một căn, thấy có chiếc Honda mới tinh đậu trong nhà xe nên đem Franny khi đó c̣n ngủ say đặt nằm trên ghế chiếc xe hơi này rồi bỏ đi. AJ rất muốn gọi cảnh sát báo cho họ biết nơi anh để Franny nhưng sợ lộ tung tích. Cuối cùng anh cũng bị cảnh sát chận bắt và phải ra ṭa. C̣n phần Bassam chắc hẳn người đọc dễ đoán ra số phận hắn sau biến cố 11 tháng 9. Nh́n chung Andre Dubus III bằng lối kể truyện ngắn gọn muốn người đọc thấy được mặt sau cuộc sống trong bóng tối thẳm của những kẻ bên lề xă hội Mỹ tràn ngập những đổ vỡ gia đ́nh, danh dự, t́nh dục, bạo động và cả t́nh yêu gia đ́nh.
Khi dùng tựa đề sách h́nh ảnh “khu vườn” có lẽ Andre Dubus III có ư nói tới một không gian tách biệt trong cái toàn thể mênh mông của đới sống nước Mỹ. Trong cái không gian cách biệt u tối đó có những số phận con người hầu như không ai để ư tới. Và những số phận đó đă gây ra những thảm họa khôn lường. Đời sống sau những thảm họa vẫn xô đẩy về phía trước va những số phận bên lề đó vẫn măi măi là những kẻ ngoài lề, bị bỏ quên. Andre Dubus III viết The Garden of Last Days theo cách tự sự gồm những chương sách ngắn vài ba trang để cuốn hút người đọc b́nh dân theo kiểu viết một phim truyện. Có thể tác giả đạt được mục đích này, nhưng đứng về mặt kỹ thuật viết tiểu thuyết tác giả đă làm người đọc thất vọng so với quyển The House of Sand and Frog. Và v́ vậy có thể coi đây là một thất bại.
đào trung đạo